Εδώ και δεκαετίες, οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν πώς ακριβώς τα επαναλαμβανόμενα χτυπήματα στο κεφάλι κατά τη διάρκεια του αθλητισμού μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρή απώλεια μνήμης και άνοια αργότερα στη ζωή.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Translational Medicine, διαπίστωσε ότι ο προστατευτικός φραγμός, γνωστός ως αιματοεγκεφαλικός φραγμός, μπορεί να υποστεί βλάβη και να διαρρεύσει υγρό ακόμη και δεκαετίες μετά το τέλος της καριέρας ενός αθλητή. Η μελέτη διαπίστωσε ότι αυτή η μόνιμη διαπερατότητα φαίνεται να πυροδοτεί μια μακροχρόνια ανοσολογική αντίδραση που συνδέεται στενά με τη γνωστική παρακμή.
Μακροπρόθεσμη βλάβη
Μέρος της δυσκολίας στη μελέτη των μακροχρόνιων επιπτώσεων της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης είναι ότι ορισμένες νευροεκφυλιστικές καταστάσεις, όπως η χρόνια τραυματική εγκεφαλοπάθεια, μπορούν να διαγνωστούν μόνο με την εξέταση του νευρικού ιστού μετά το θάνατο.
Οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν αν τα ανησυχητικά συμπτώματα θα μπορούσαν να ανιχνευθούν σε ζωντανούς αθλητές μελετώντας τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, ένα πυκνό στρώμα κυττάρων που επενδύει τα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο. Το στρώμα αυτό κανονικά εμποδίζει την είσοδο βλαβερών ουσιών από το αίμα στον εγκεφαλικό ιστό.
Στη μελέτη, οι επιστήμονες σάρωσαν τους εγκεφάλους 47 αθλητών που είχαν ολοκληρώσει την καριέρα τους σε αθλήματα επαφής με υψηλό κίνδυνο διάσεισης και επαναλαμβανόμενα χτυπήματα στο κεφάλι, όπως το ράγκμπι και η πυγμαχία. Εξέτασαν επίσης μια ομάδα ελέγχου που περιλάμβανε άτομα που δεν αθλούνταν και αθλητές που έκαναν αθλήματα χωρίς επαφή.
Οι σαρώσεις του εγκεφάλου έδειξαν ότι ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός ήταν σημαντικά πιο διαπερατός στους αθλητές που έκαναν αθλήματα επαφής από ό,τι στα άτομα της ομάδας ελέγχου, παρά το γεγονός ότι οι αθλητές είχαν ήδη σταματήσει να προπονούνται κατά μέσο όρο 12 χρόνια κατά τη στιγμή της μελέτης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με την πιο σοβαρή βλάβη του φραγμού είχαν χειρότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και νοητικών δοκιμασιών σε σχέση με τα άτομα με χαμηλότερη διαπερατότητα του φραγμού.
Δύσκολη η διάγνωση
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συνήθεις εξετάσεις αίματος που χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση εγκεφαλικών βλαβών δεν είναι πολύ αποτελεσματικές στην ανίχνευση της γνωστικής έκπτωσης.
Αντίθετα, τα προειδοποιητικά σημάδια έγιναν εμφανή μόνο όταν η ερευνητική ομάδα εξέτασε το ανοσοποιητικό σύστημα των αθλητών: το αίμα των ατόμων με την πιο σοβαρή βλάβη του φραγμού και τη μεγαλύτερη γνωστική έκπτωση περιείχε περισσότερα φλεγμονώδη λευκά αιμοσφαίρια και άλλους βιοδείκτες ενεργοποίησης του ανοσοποιητικού συστήματος από το αίμα των ατόμων με λιγότερο σοβαρή βλάβη. Φαίνεται ότι οι αθλητές είχαν μια συστηματική διαδικασία υπερφλεγμονής.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, η ανίχνευση των αγγείων με διαρροή στις σαρώσεις του εγκεφάλου θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εργαλείο για τον εντοπισμό εν ζωή ασθενών που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν σοβαρή εγκεφαλική νόσο. Δίνει επίσης στους επιστήμονες μια πιθανή ευκαιρία να αναπτύξουν θεραπείες για την πρόληψη αυτού του τύπου νευροεκφυλισμού.
Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά δεν θα πρέπει να αποθαρρύνουν τους ανθρώπους από το να ασχολούνται με την οργανωμένη σωματική δραστηριότητα, καθώς η άσκηση είναι απίστευτα ευεργετική για τον εγκέφαλο. Οι βλάβες αυτού του είδους οφείλονται σε μακροχρόνια έκθεση – είναι ο σωρευτικός χαρακτήρας των εγκεφαλικών βλαβών που προκαλεί ανησυχία.
Στο μέλλον, οι ερευνητές ελπίζουν να επαναλάβουν τα πειράματά τους σε μεγαλύτερο δείγμα. Ο Campbell λέει ότι η μελέτη συμπεριέλαβε λίγες γυναίκες – μόλις επτά από τις 62 αθλήτριες και μια ομάδα ελέγχου – επειδή υπάρχουν πολύ λιγότερες αθλήτριες που έχουν τερματίσει την καριέρα τους από ό,τι οι άνδρες αθλητές.
